Mensen denken bij overprikkeling vaak aan iets dramatisch. Een hete winkelstraat in juli, een verjaardag met zestien mensen, een ouderavond op school. Dat klopt ook. Maar voor ondernemers is overprikkeling vaak veel sluipender. Een telefoongesprek dat een half uur duurde. Een onverwachte mail van een klant met een aanpassing. Een vergadering die soepel verliep.
Het probleem is dat veel mensen pas merken dat ze overprikkeld zijn als het al gebeurd is. Een uur later, of de volgende dag, of als hun partner iets zegt over hun korte lontje. Dit stuk is voor wie het eerder wil herkennen, omdat dat het verschil maakt tussen erkennen en uitvallen.
De directe signalen
Direct na een klantcontact, in het eerste half uur, zijn er een paar dingen die vaak terugkomen.
- Je hoofd voelt vol. Niet vol van gedachten, vol als in: er kan nu niets meer bij.
- Geluiden zijn iets harder dan ze waren. De koelkast, een buiten passerende auto, geluid uit een naburig kantoor.
- Je wil niet meer praten. Een korte vraag van iemand voelt als een opdracht.
- Je hebt geen zin in scherm. Niet in werk, niet in social, niet in een serie. Of juist heel veel in scherm, omdat je hoofd wil ontkoppelen.
- Lichamelijk: druk op je borst, schouders die zwaar voelen, een onrustige maag.
De signalen na een uur
Veel ondernemers denken dat ze het kunnen doorpushen als ze meteen weer iets doen. Soms lukt dat ook. Maar het signaal komt dan vaak later, niet weg.
- Je raakt geïrriteerd om kleine dingen. Een vraag van een huisgenoot, een mail die niet wil openen, een keuze die maar gemaakt moet worden.
- Beslissingen worden taai. Wat te eten, of je nog een mail beantwoordt, of je een wandeling maakt.
- Tijdsgevoel klopt niet meer. Je denkt dat je een uur op de bank hebt gezeten en er zijn drie kwartier voorbij. Of andersom.
- Een klein, herhalend geluid wordt onverdraaglijk. Iemand die roert in een kopje thee. Een tikkende klok.
- Je verzint dingen waarom je iets niet hoeft te doen wat eigenlijk wel moest.
Wat ondernemers het vaakst missen
Drie dingen die ik in coaching vaak terugzie. Eerst: mensen herkennen overprikkeling als die heftig is en niet als die mild is. Lichte overprikkeling stapelt zich juist op. Tweede: mensen rekenen de overprikkeling weg met de logica dat het gesprek toch goed ging. Maar of het gesprek goed ging zegt niets over hoeveel het kostte. Derde: mensen koppelen het pas op de avond, terwijl er overdag al signalen waren.
Wat helpt
Het belangrijkste is leren herkennen, niet bestrijden. Als je overprikkeling vroeg ziet, kun je een rustblok inbouwen voor het te diep wordt. Een wandeling van vijftien minuten zonder telefoon. Een stuk afwassen of een ander handwerk waar je niet voor hoeft na te denken. Iets met je handen, weg van scherm.
Een tweede manier van helpen: bouw je werkweek zo dat overprikkeling minder vaak hoeft op te treden. Minder gesprekken op dezelfde dag. Een kanaalkeuze die jou minder kost. Werk dat aansluit bij je piekenergie, en geen werk verwacht wanneer je daalt.
Werkblad om je week in kaart te brengen: Mijn week, mijn brein