Een ondernemer die ik begeleid had een aanbod. Acht weken werk erin gestopt. Sales-pagina af, prijzen vastgesteld, e-mailflow geschreven. Eén klik en het zou online staan. Zes maanden lang heeft hij die klik niet gegeven. Niet uit luiheid. Niet omdat het niet af was. Hij wist het ook niet precies. Het voelde als een muur en hij wist niet uit welke kant hij erop moest klimmen.
Dit patroon kom ik vaak tegen. Vooral, maar niet alleen, bij ondernemers met een autistisch of AuDHD-brein. Iets ligt klaar. Een nieuw aanbod, een lancering, een eerste video, een blogpost die je al lang wil schrijven. Soms een hele bedrijfsswitch. Je hebt erover gedacht, vaak heel uitgebreid. Je hebt het zelfs grotendeels gemaakt. Maar starten — er werkelijk mee naar buiten gaan — lukt niet.
Veel mensen noemen dat perfectionisme. Soms klopt dat. Vaak is het iets anders. In dit stuk schets ik wat ik in coaching vaak terugzie. In een tweede stuk dat hierop volgt geef ik handvatten om de drempel concreet lager te maken.
Wat het niet is
Eerst maar even wat het niet is, want het wordt vaak met andere dingen verward.
Het is geen luiheid. Iemand die maandenlang met een idee bezig blijft, eraan blijft sleutelen, en er 's nachts van wakker ligt, is niet lui. Het is ook geen gebrek aan discipline. Discipline werkt op rechte lijnen. Hier zit geen rechte lijn.
Het is niet hetzelfde als demand avoidance, al lijkt het er soms op. Bij demand avoidance gaat het om de eis. Hoe meer iets moet, hoe minder het vanzelf gaat. Ook eigen eisen tellen mee. Dit patroon werkt anders. Hier gaat het niet over de eis, hier gaat het over de uitkomst.
En het is niet zuiver perfectionisme. Perfectionisme zegt: het moet beter. Dit zegt iets stillers: het moet eerst veiliger.
Wat het wel is
Voor veel mensen die dit herkennen zit er angst onder. Angst voor de uitkomst. Niet voor de hoeveelheid werk, niet voor het maken zelf. Voor wat er gebeurt zodra het buiten is.
Zolang iets binnen blijft, kun je het bijsturen. Je kunt er nog over nadenken. Je kunt het herzien. Je kunt nog beslissen om iets anders te doen. Op het moment dat je de knop indrukt, valt al die regie weg. Wat dan komt, komt. Iemand vindt er iets van. Iemand zegt niks, ook een uitkomst. Iemand wijst je af, of erger, niemand merkt het op.
Voor veel breinen is dat moment, het moment waarop je de regie loslaat, de eigenlijke drempel. Niet het werk ervoor. Niet de inhoud. De stap waarin het uit jouw hand gaat.
Waarom autistische en AuDHD-breinen hier vaker tegenaan lopen
Een autistisch brein houdt vaak van voorspelbaarheid. Niet als grilletje, als wezenlijke behoefte. Je werkt prettig als je vooraf weet wat er komt. Op het moment dat je iets publiceert, weet je dat niet meer. Iemand kan kritisch reageren. Iemand kan iets vragen waarvan je niet weet hoe je het beantwoordt. Iemand kan stil blijven en je weet niet waarom.
Dat is niet één keer ongemak. Dat is een onbekend aantal onbekende dingen tegelijk. Je systeem reageert daar terecht voorzichtig op.
Bij ADHD-breinen ligt het iets anders. Daar is het vaak het uitstellen van een spannend moment dat je executive functies overvraagt. Initiatie nemen op iets waar emotie aan zit, is een van de zwaarste taken die er is. Combineer dat met een autistisch deel dat de onzekerheid niet draagt, en je hebt AuDHD: een brein dat tegelijk wil en niet kan.
Hoe het zich uit in een bedrijf
- Een aanbod dat schrijfwerk-technisch al twee maanden klaar is, maar dat nog niet live staat.
- Een website-vernieuwing die in een mapje op je laptop ligt, in plaats van online.
- Een nieuwsbrief die je elke vrijdag wil sturen en die je elke vrijdag uitstelt naar volgende week.
- Een diensttak waarvan je weet dat hij past, maar die je nog niet eens aan vaste klanten benoemt.
- Een tarievenverhoging die je rationeel onderbouwd hebt maar die je niet doorvoert.
- Een blogpost over een onderwerp waar je veel over weet, die al een jaar als concept ergens staat.
Wat hier vaak terugkomt: het is bijna nooit het allerkleinste. Het is bijna altijd iets waar je hart in zit. Iets wat persoonlijk genoeg is om je zenuwachtig te maken, en groot genoeg om jouw bedrijf te verschuiven als het zou landen.
Waarom standaard advies dit erger maakt
"Done is better than perfect." "Just ship it." "Begin gewoon." Het zijn bedoeld-bemoedigende zinnen. Voor mensen voor wie de drempel laag is, werken ze prima. Voor mensen die hier vastzitten, voegen ze iets toe wat juist averechts werkt. Je krijgt er bovenop wat je zelf al voelt: je doet het niet, en dat is niet goed.
Een externe deadline werkt soms één keer. Daarna voelt het systeem dat ook de deadline een eis is, met een onzekere uitkomst, en doet het dezelfde reflex. Een coach die je gaat aansporen werkt zelden langdurig. Mindset-werk werkt soms aan de oppervlakte, maar laat de onderliggende angst onaangeroerd.
Wat wel werkt is geen aansporing. Het is het weghalen van de permanentie van de stap. Daar gaat het tweede stuk over.
Eerst herkennen, dan pas handelen
Voor wie dit leest en denkt: ja, dat is precies wat ik doe — herkenning is op zichzelf al iets. Veel mensen leven jaren met dit patroon zonder dat ze het een naam geven. Ze leggen het uit als luiheid, als gebrek aan ambitie, als gewoon nog niet helemaal klaar. Als je herkent dat het iets anders is, kun je er iets anders mee.
Je hoeft hier geen oplossing voor in vier stappen. Voor sommige mensen is een rustig gesprek waarin het patroon benoemd wordt al meer dan ze in jaren coaching hebben gehad. Voor anderen volgt daarna werk om het concreet te verzetten. Voor weer anderen is dit een laag die in therapie thuishoort, omdat er eerdere ervaringen onder zitten die zwaarder wegen dan een coach kan dragen. Alle drie zijn een goede uitkomst.
Het tweede stuk in deze reeks gaat over wat in coaching meestal helpt om de drempel concreet kleiner te maken. Niet door je in beweging te duwen, wel door wat je naar buiten brengt anders in te richten zodat de stap zelf minder weegt.
Vervolg: een aanbod dat al maanden klaarligt, hoe krijg je het de deur uit?